Opinions of
our experts
The “Disappointed” Idealists: A New Form of Anti-EU Discourse Creation
Imagine the political landscape of the Western Balkans as a play, with the dream of joining the European Union as the grand finale everyone's been waiting for. For years, the idea had been a guiding light, a hope shared by a vast majority. Ten years ago, public support for EU membership was a powerful force, with 70-80% of people eagerly looking toward a shared future of peace and prosperity.
But the play has taken a darker, more complex turn. The stage is no longer just filled with outright heroes and villains. Instead, a new, more deceptive cast of characters has emerged from within the region itself. These aren't the open critics or the public anti-EU voices; they are the so-called "EU idealists." On the surface, they appear to be staunchly pro-European, often presented as the liberal, intellectual elite. Yet, they are a part of the same corrupt political establishment they claim to oppose.
This is where the real deception lies. While they won't openly declare their opposition to EU accession, their actions and words serve a more subtle purpose. They claim to be "disappointed realists," turning their youthful optimism into a weary, cynical pessimism. They frame the EU not as an achievable goal but as a flawed, distant promise, using their insider status to lend credibility to their critique. This kind of malinformation, a mix of truth and distortion, is far more dangerous than an outright lie. It preys on genuine disappointment, turning it into a tool to undermine the very foundation of the pro-European movement.
As this narrative of disillusionment spreads, the numbers tell a sad story. The once-strong public support for EU membership has plummeted. Today, it hovers around 50% in most places, and in Serbia, it has fallen to a striking 38%.
The true architects of this decline are the political rulers and elites who, on the one hand, publicly declare their support for EU accession while, on the other, actively block the necessary reforms. They've turned their backs on democratic values and are increasingly using their control over the media—including social media—to conduct state-run disinformation campaigns. These campaigns aren't just about painting the EU as the bad guy; they're about portraying Russia and its leader, Vladimir Putin, as the region's true allies, shifting public opinion dramatically in their favor.
Of all the actors in this unfolding drama, the current government of Serbia has been the most effective at this game of public manipulation, sometimes even with the help of Russia. They are the masters of the narrative, skillfully shaping the story to suit their own agenda and leading their people further and further away from the path they once so eagerly followed.
Разочараните идеалисти: Новите непријатели на ЕУ
Замислете си дека политичката сцена на Западен Балкан е како театарска претстава, со сонот за влез во Европската Унија како големо финале што сите го чекаат. Со години, оваа идеја беше водечка светлина, надеж што ја споделуваше големо мнозинство. Пред десет години, јавната поддршка за членство во ЕУ беше моќна сила, со 70-80% од луѓето кои со нетрпение гледаа кон заедничката иднина на мир и просперитет.
Но, претставата доби потемен и покомплексен пресврт. Сцената веќе не е исполнета само со отворени херои и негативци. Наместо тоа, се појави нова, поподмолна екипа ликови од самиот регион. Ова не се отворените критичари или јавните анти-ЕУ гласови; тие се таканаречените „ЕУ идеалисти“. На површина, тие изгледаат како цврсти про-Европејци, често претставени како либерална, интелектуална елита. Сепак, тие се дел од истиот корумпиран политички естаблишмент на кој тврдат дека му се спротивставуваат.
Тука лежи вистинската измама. Иако нема отворено да ја објават својата опозиција кон влезот во ЕУ, нивните постапки и зборови служат за посуптилна цел. Тие тврдат дека се „разочарани реалисти“, претворајќи го својот некогашен оптимизам во изморен, циничен песимизам. Тие ја прикажуваат ЕУ не како остварлива цел, туку како неисправно, далечно ветување, користејќи го својот статус на инсајдери за да им дадат кредибилитет на своите критики. Овој вид на малинформација, мешавина од вистина и искривување, е многу поопасен од отворена лага. Таа се надоврзува на вистинското разочарување, претворајќи го во алатка за поткопување на самата основа на про-европското движење.
Додека овој наратив на разочарување се шири, бројките раскажуваат тажна приказна. Некогаш силната јавна поддршка за членство во ЕУ се намали. Денес, таа се движи околу 50% на повеќето места, а во Србија опадна на фрапантни 38%.
Вистинските архитекти на овој пад се политичките владетели и елити кои, од една страна, јавно ја декларираат својата поддршка за влезот во ЕУ, а од друга, активно ги блокираат неопходните реформи. Тие им свртија грб на демократските вредности и сè повеќе ја користат својата контрола врз медиумите—вклучувајќи ги и социјалните мрежи—за да спроведуваат државно контролирани кампањи за дезинформација. Овие кампањи не се само за прикажување на ЕУ како негативец; тие се за прикажување на Русија и нејзиниот лидер, Владимир Путин, како вистински сојузници на регионот, драматично менувајќи го јавното мислење во нивна полза.
Од сите актери во оваа драма, актуелната влада на Србија беше најефективна во оваа игра на манипулација на јавното мислење, понекогаш дури и со помош на Русија. Тие се господари на наративот, вешто обликувајќи ја приказната за да одговара на нивната агенда и водејќи го својот народ сè подалеку од патот по кој некогаш толку желно чекореше.
Razočarani idealisti: Novi neprijatelji EU
Zamislite da je politička scena Zapadnog Balkana kao pozorišna predstava, sa snom o ulasku u Evropsku uniju kao velikim finalom koje svi čekaju. Godinama je ta ideja bila vodilja, nada koju je delila velika većina. Pre deset godina, javna podrška za članstvo u EU bila je moćna sila, sa 70-80% ljudi koji su željno gledali ka zajedničkoj budućnosti mira i prosperiteta.
Međutim, predstava je dobila mračniji i složeniji obrt. Scena više nije ispunjena samo otvorenim herojima i zlikovcima. Umesto toga, pojavila se nova, podmuklija postava likova iz samog regiona. To nisu otvoreni kritičari ili javni anti-EU glasovi; to su takozvani „EU idealisti“. Na površini, oni deluju kao snažni pro-evropski orijentisani, često predstavljeni kao liberalna, intelektualna elita. Ipak, oni su deo istog korumpiranog političkog establišmenta kojem se navodno suprotstavljaju.
Tu leži prava obmana. Iako neće otvoreno objaviti svoje protivljenje pristupanju EU, njihovi postupci i reči služe suptilnijoj svrsi. Oni tvrde da su „razočarani realisti“, pretvarajući svoj nekadašnji optimizam u umorni, cinični pesimizam. Oni prikazuju EU ne kao ostvariv cilj, već kao manjkavo, daleko obećanje, koristeći svoj status insajdera da daju kredibilitet svojim kritikama. Ova vrsta malinformacije, mešavina istine i iskrivljenja, mnogo je opasnija od otvorene laži. Ona se oslanja na istinsko razočaranje, pretvarajući ga u oruđe za potkopavanje samog temelja pro-evropskog pokreta.
Dok se ovaj narativ razočaranja širi, brojke pričaju tužnu priču. Nekada snažna javna podrška za članstvo u EU je opala. Danas se kreće oko 50% na većini mesta, a u Srbiji je pala na frapantnih 38%.
Pravi arhitekti ovog pada su politički vladari i elite koji, s jedne strane, javno deklarišu svoju podršku za ulazak u EU, dok s druge strane, aktivno blokiraju neophodne reforme. Okrenuli su leđa demokratskim vrednostima i sve više koriste svoju kontrolu nad medijima — uključujući i društvene mreže — da sprovode državne kampanje dezinformacija. Ove kampanje nisu samo o prikazivanju EU kao negativca; one su o prikazivanju Rusije i njenog lidera, Vladimira Putina, kao pravih saveznika regiona, dramatično menjajući javno mnjenje u svoju korist.
Od svih aktera u ovoj drami, aktuelna vlada Srbije bila je najefikasnija u ovoj igri manipulacije javnog mnjenja, ponekad čak i uz pomoć Rusije. Oni su majstori narativa, vešto oblikujući priču kako bi odgovarala njihovoj agendi i vodeći svoj narod sve dalje od puta kojim je nekada tako željno koračao.